Wat is pilates? Alles wat je moet weten voor je begint

Wie zich oriënteert op pilates, is niet de enige: volgens Google Ads Keyword Planner wordt er van september 2025 tot en met augustus 2026 gemiddeld 2.900 keer per maand gezocht op “wat is pilates”. Het woord zelf roept vaak meer vragen op dan het beantwoordt: is het een soort yoga, is het vooral buikspiertraining, en heb je er een toestel voor nodig? Hieronder de uitleg, van de oorsprong tot wat onderzoek er eerlijk over zegt.

Wat is pilates precies?

Pilates is een vorm van training waarbij je met rustige, gecontroleerde bewegingen werkt aan kracht, stabiliteit van je romp, lenigheid en houding. Je ademhaling loopt bewust mee met de beweging. Een systematische review uit 2012 die 119 wetenschappelijke artikelen over pilates naast elkaar legde, beschrijft het als een “mind-body”-training: een training waarbij lichaam en aandacht samen werken, gericht op kracht, rompstabiliteit, lenigheid, spiercontrole, houding en ademhaling. De oefeningen doe je op een mat of op speciale toestellen.

In de praktijk betekent dat: weinig herhalingen, geen snelle of zwaaiende bewegingen, en veel aandacht voor hoe je iets doet. Een oefening die er eenvoudig uitziet, zoals je bekken optillen tot een brug, wordt pittig als je hem langzaam en precies uitvoert.

Wat pilates niet is: een snelle manier om af te vallen of een behandeling voor klachten. Het is een volwaardige vorm van spierversterkende training, niet meer en niet minder.

Waar komt pilates vandaan?

De methode is vernoemd naar Joseph Pilates. Volgens de Pilates Method Alliance, de internationale beroepsvereniging van pilatesinstructeurs, werd hij op 9 december 1883 geboren in Mönchengladbach in Duitsland. Een paar mijlpalen uit zijn leven:

1. 1913: hij reist naar Engeland, waar hij als circusacrobaat werkt.
2. 1914 tot 1918: bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog wordt hij als Duitser geïnterneerd op het eiland Man. Daar leidt hij oefeningen voor medegevangenen.
3. 1926: hij emigreert naar de Verenigde Staten.
4. 1929: zijn “Pilates Universal Gymnasium” staat in het telefoonboek van New York.
5. 1934 en 1945: hij publiceert de boeken Your Health en Return to Life Through Contrology.

Zijn methode noemde hij zelf Contrology: de beheersing van lichaam en geest. Zijn partner Clara had volgens dezelfde bron een belangrijke rol in het lesgeven en het runnen van de studio. Joseph ontwikkelde ook toestellen zoals de Universal Reformer, de Trapeze Table, de Wunda Chair en de Magic Circle (de pilatesring). Joseph Pilates overleed in oktober 1967. Na zijn dood gaven zijn leerlingen de methode door, en inmiddels bestaan er veel stijlen naast elkaar, van klassiek tot hedendaags.

De principes van pilates

Pilates is meer dan een rijtje oefeningen. Er horen principes bij die bepalen hoe je beweegt. In de systematische review van Wells en collega’s (2012) worden zes traditionele principes genoemd: centrering, concentratie, controle, precisie, vloeiende beweging en ademhaling.

Een kanttekening uit dezelfde review: lang niet alle onderzoeken naar pilates noemen deze principes. Gemiddeld kwamen ze in 23 procent van de artikelen voor. Wat je in de ene studio leert, kan dus anders klinken dan in de andere. Alleen ademhaling kwam ook terug in de studies bij mensen met lage rugpijn.

Matpilates of pilates op een toestel?

Alle pilates gaat terug op dezelfde methode, maar je kunt het op twee manieren doen: op de mat of op toestellen. Het grootste verschil zit in de weerstand en de ondersteuning.

Voor wie begint zijn beide goed te doen. Matpilates is laagdrempelig en kun je ook thuis doen, bijvoorbeeld met onze 12 pilatesoefeningen voor thuis. De reformer is het toestel dat de laatste jaren de meeste aandacht krijgt. Hoe dat werkt en wat een les kost, lees je in wat is reformer pilates.

Wat zegt onderzoek over pilates?

Er is veel onderzoek naar pilates gedaan, maar een groot deel is klein, kort en van wisselende kwaliteit. Dat is belangrijk om te weten voordat je iets gelooft over wat pilates “doet”. Drie overzichten die laten zien waar het onderzoek staat:

• Breed overzicht. Een umbrella review uit 2023 (een overzicht van overzichten) bekeek 27 systematische reviews met meta-analyses. Daarvan werd er één als hoge kwaliteit beoordeeld, één als matig, en de rest als laag of zeer laag. De reviews gingen vooral over groepen met uiteenlopende aandoeningen. Vergeleken met geen of een andere interventie vonden de onderzoekers verbeteringen in onder meer body mass index, vetpercentage, pijn en beperkingen, slaapkwaliteit en balans. De zekerheid van dat bewijs was zeer laag tot matig.
• Lage rugpijn. Een Cochrane-review uit 2015 met 10 studies en samen 510 deelnemers vond bewijs van lage kwaliteit dat pilates op korte termijn pijn vermindert vergeleken met een minimale interventie. Er was geen overtuigend bewijs dat pilates beter werkt dan andere vormen van oefentherapie. Heb je rugklachten, overleg dan met je huisarts of fysiotherapeut voordat je begint. Meer hierover lees je in pilates bij rugklachten.
• Ouderen en balans. Een meta-analyse uit 2024 van 39 studies met samen 1.770 oudere deelnemers vond dat pilates de balans verbeterde vergeleken met controlegroepen, maar niet leidde tot minder valpartijen of minder angst om te vallen. Pilates presteerde vergelijkbaar met andere vormen van training. Slechts 14 van de 39 studies hadden een voldoende methodologische kwaliteit.

Wat je hieruit kunt halen: pilates is een zinvolle vorm van training, maar het onderzoek laat vooral bescheiden effecten zien en is vaak niet sterk genoeg voor harde conclusies. Het is niet beter of slechter dan veel andere vormen van bewegen. Kies het dus vooral als je het leuk vindt, want dat houd je het langst vol.

Voor de context: volgens de beweegrichtlijnen, zoals het RIVM ze samenvat, is het advies voor volwassenen minstens 150 minuten per week matig intensief bewegen, en minstens twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten. Voor ouderen komen daar balansoefeningen bij. Pilates past vooral bij het spierversterkende deel en, voor ouderen, bij de balansoefeningen. Hoeveel lessen per week zinvol zijn, lees je in hoe vaak pilates per week.

Voor wie is pilates geschikt?

Pilates is in principe geschikt voor iedereen die rustig en gecontroleerd wil trainen. De meeste oefeningen hebben een lichtere en een zwaardere variant, zodat je op je eigen niveau kunt beginnen. Een paar groepen om apart te noemen:

• Beginners. Je hebt geen conditie of lenigheid nodig om te starten. Begin met een beginnersles of een rustig programma thuis. In pilates voor beginners staat een eenvoudig schema voor de eerste vier weken.
• Ouderen. Rustige oefeningen voor kracht en balans passen bij de beweegrichtlijnen voor ouderen. Lees ook pilates voor ouderen.
• Zwangeren. Veel oefeningen moeten tijdens de zwangerschap worden aangepast, bijvoorbeeld lang op je rug liggen. Overleg met je verloskundige of fysiotherapeut en lees pilates tijdens de zwangerschap.
• Mensen met klachten. Heb je rugklachten, een blessure of een aandoening, overleg dan eerst met je huisarts of fysiotherapeut. Vertel een instructeur altijd vooraf wat er speelt.

Twijfel je nog tussen pilates en andere rustige trainingsvormen, lees dan pilates of yoga: wat past bij jou.

Hoe begin je met pilates?

Er zijn drie gebruikelijke manieren om te beginnen:

1. Een groepsles in een studio. Een instructeur kijkt mee en corrigeert je houding. Dat is vooral in het begin waardevol. In onze studiovergelijker staan studio’s per stad met hun prijzen en proeflessen.
2. Pilates thuis. Met een mat en een goede uitleg kun je direct beginnen. Wat je nodig hebt, lees je in pilates thuis: benodigdheden.
3. Een combinatie. Een paar lessen in een studio om de basis te leren, en daarna ook thuis oefenen.

Wat een les kost, verschilt sterk per stad en per vorm. Een overzicht van prijzen, lessenkaarten en abonnementen vind je in wat kost pilates.